Παρουσίαση του βιβλίου «Νήματα»

Κατηγορία δημοσίευσης: Παρουσιάσεις βιβλίων

Η Βασιλική Φαρμάκη παρουσιάζει το βιβλίο "Νήματα" της Κατίνας Βλάχου.

Υπόθεση νημάτων λοιπόν, υπόθεση χωρών, προσφύγων, συνόρων, ανθρώπων και συναισθημάτων.

Το προσφυγικό ή μεταναστευτικό θέμα διαχρονικά επίκαιρο.

Η συγγραφέας όμως δεν το περιγράφει ανώδυνα και  απλοϊκά αλλά το καταγράφει σε όλες του τις προεκτάσεις και εμβαθύνσεις, κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Γιατί ένα θέμα που συντρίβει, κατακερματίζει και αλλοιώνει συναισθήματα και ανθρώπινες ζωές δεν φωτογραφίζεται με εικόνες, που την άλλη μέρα θα έχουν καλυφθεί με ένα νεώτερο θέμα, αλλά καταγράφεται μαζί με τις βαθύτερες αιτίες που το δημιουργούν.

Γιατί αν οι υπεύθυνοι δεν λύσουν το πρόβλημα στην ρίζα του, εκείνο ανατροφοδοτείται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι στις σελίδες θα δοθούν λύσεις και προτάσεις, θα ήταν επιπόλαιο και επικίνδυνο, όμως θα τεθούν εναγώνια ερωτήματα και οι απαντήσεις θα δοθούν από τον  κάθε αναγνώστη  ξεχωριστά.

Η συγγραφέας αδράχνει τα υφάδια της και τα χρώματά της, παίρνει το μίτο και τον κάνει μύθο, ανθρώπινες ζωές και σύνορα, ψυχές και συρματοπλέγματα, χαρακτήρες και περιχαρακώματα ενώνονται σε ένα υφαντό, χωρίς κόμπους, χωρίς κενά και χάσματα, χωρίς ραφές και άτεχνες βελονιές.

Τα γνέματά της ανθρώπινες παρουσίες:
Η Άλμα, η πρόσφυγας με τις δέκα ψυχές, με όνομα που σημαίνει πεταλούδα – ψυχή, αλλά γιατί να το ερμηνεύσουμε, όταν στην γλώσσα μας έχει βαρύνουσα έννοια (άλμα-υπέρβαση). Ο νεαρός Χρήστος, που καίγεται απο το ίδιο του το πάθος, ο εκπρόσωπος του Θεού έρωτα, που σε κανένα πνευματικό έργο δεν υποτιμάται, η Δήμητρα, η στοργική μάνα, κι ας μην έγινε ποτέ μάνα, ο Ντέτλεφ, ο άνθρωπος που οχυρώνεται στα παρασκήνια εξ’ αιτίας παιδικών φόβων και άδικων ενοχών, ο Περικλής, ο χαοτικός αλλά «κοινωνικός εμψυχωτής», ο άνθρωπος με τις πολλές ιστορίες, ο Άγγελος, που αντικατέστησε το φίλτρο του φακού με τις μοναχικές διαδρομές του δοξαριού για να ενώσει τον ήχο του με την μουσική του Σύμπαντος, η Σάρα, τρυφερή  μάνα κι αυτή μιας άλλης χώρας και τέλος η Ελπίδα, η Κορυφαία, η χρονικογράφος, με όνομα συμβολικό, ο συνεκτικός κρίκος όλων.

Νήματα οι ζωές τους, που δένονται έντεχνα τυχαία για να συνθέσουν το μύθο.

Τι μας ενώνει τελικά, τι μας χωρίζει, πώς αλληλοκαλύπτονται οι ανθρώπινες μοναξιές, με ποιούς και γιατί μ’ αυτούς, πριν ο θάνατος που καιροφυλακτεί κόψει το νήμα;

Κι αν αυτό είναι ένα ανθρώπινο  μυστήριο, η ένωση στον μύθο, είναι άξιο θαυμασμού, για να μην μείνουν κενά, χάσματα ή ατυχείς συνοχές και επίπλαστες συνεκτικότητες, και ο μύθος να παραμείνει συμπαγής, αληθής  και όμοιος  με τις ανθρώπινες ιστορίες.

Μύθος που θα ενώσει, μύθος που θα δημιουργήσει συναισθήματα, μύθος που θα  θέσει ερωτήματα, θα εξάψει την φαντασία, θα μας ταξιδέψει, θα μας προβληματίσει, ίσως και να ταυτιστούμε μαζί του.

Τα χρώματα του μύθου είναι ταιριαστά, γιατί η γλώσσα είναι λυρική, με μεταφορές και αλληγορίες, είναι συμβολική και καταφέρνει να συνθέσει διαβαθμίσεις, αναβαθμίσεις και κλιμακώσεις συναισθημάτων. 

Εδώ είναι και η επιτυχία ενός βιβλίου.

Δεν χτίζεται εύκολα ο μύθος, χωρίς ισχυρά πλέγματα  και  επιλεγμένα πολυερμήνευτες λέξεις, που οδηγούν σε  σκέψεις και νοήματα, σε ερμηνείες και αβίαστους συνειρμούς.

Όμως το προσφυγικό ζήτημα τίθεται στο βιβλίο και με την άλλη του την έννοια, την προσφυγιά απέναντι στον άλλο άνθρωπο.

Γιατί σύνορα δεν έχουν μόνο οι χώρες, αλλά και οι ανθρώπινες ψυχές.

Αν τα κράτη έχουν συρματοπλέγματα, έχουν και οι ψυχές των ανθρώπων κάποιες φορές περιχαρακώσεις, που είναι αδύνατον να υπερβείς και να παραβιάσεις.

Πόσο τυχεροί είναι τελικά οι άνθρωποι που καταφέρνουν να βρουν στο διάβα τους ομόγλωσσους συνομιλητές, ακούραστους συνοδοιπόρους να πορευτούνε στη ζωή.

Και είναι τόσο απαραίτητο και τόσο δύσκολο να βρούμε, αλλά και να διατηρήσουμε, αυτά τα στηρίγματα.

«Το πραγματικό θέατρο είναι η ζωή», λέει η Κατίνα Βλάχου, με τα λόγια του Περικλή, «και η πιο δύσκολη παράσταση ο δρόμος μας μέσα στον κόσμο».

Και είναι έτσι, γιατί μόνοι μας θα γράψουμε το έργο, μόνοι μας θα σκηνοθετήσουμε, θα κάνουμε την διανομή των ρόλων των συμπρωταγωνιστών μας, τα σκηνικά, τα κοστούμια, το δικό μας προσωπείο, με αβέβαιο, μάλιστα, το χειροκρότημα.

Κι αν στην τραγωδία ακολουθεί αδιαμφισβήτητα η κάθαρση, στο δικό μας βίο είναι το ζητούμενο, το προσδοκώμενο, το αναμφίβολα ευκταίο, αλλά  αμφίβολα κατορθωτό.

Ρίσκο η κάθαρση, όπως και η ζωή, η δική μας και των χιλιάδων προσφύγων.

Και αν κάποιοι από μας είμαστε πρόσφυγες στην ίδια μας την Πατρίδα;

Πρόσφυγες σε μια χώρα που δεν μας ανήκει, δεν νοιάζεται για μας, αλλά μόνο μας τιμωρεί;

Μια χώρα που κάποιοι κατάφεραν να «σκιαζόμαστε», παρ’ ό,τι ζούμε στο άπλετο φως, τον ήλιο και το λευκό;

Μια χώρα που έχει διολισθήσει πλέον, πολύ πιο κάτω απο τον ποιητικό ορισμό της συγγραφέως, ως «κράμα περήφανης ντροπής και αισιόδοξης απελπισίας», σε χώρα με  μόνο μέλημα τους αριθμούς και όχι τους πολίτες;

Απάτριδες κι εμείς  σε μια ανάλγητη Πατρίδα.

Ανέστιοι θα περιφερόμαστε με μόνη συντροφιά τα δικά μας ανθρώπινα στηρίγματα, «τις κατ’ επιλογήν συγγένειες».

Θα είναι το δικό μας πικρό μυστικό, που θα δίνει κοινό νόημα στο μύθο. 

Tags: